Strona 10

Tom II

ks. Moccia[8], pomagają bardzo zarówno w poznaniu samej postaci Świętego i epoki, w jakiej przypadło mu żyć i pracować (i jaką on sam był w pewnej mierze uwarunkowany), jak i w poznaniu zadań, jakie sobie stawiał, oraz ducha, jakiego chciał widzieć w swych synach duchowych. Przepisy, których substancję zasadniczą publikujemy w ostatnim dziale obecnego tomu, stanowiły dla całych pokoleń Pallotynów oficjalny ceremoniał Stowarzyszenia.

C. CHARAKTERYSTYKA PISARSTWA WINCENTEGO PALLOTTIEGO I PRZEKŁADY JEGO PISM NA JĘZYK POLSKI

Z uwagi na występujący w daleko większej mierze w obecnym tomie niż w tomie poprzednim charakter duchowy Pism Założyciela warto tu jeszcze podać kilka zasadniczych uwag co do sposobu pisania stosowanego przez Pallottiego; z uwagi zaś na trudności, jakie z tego tytułu powstają dla tłumaczy, trzeba koniecznie podać pewne wyjaśnienia dotyczące przekładu Pism, zwłaszcza publikowanych w tym tomie.

1. Zaczynając od pierwszej sprawy należy stwierdzić, że Święty pisał nie tylko wiele, ale również w sposób sobie tylko właściwy. Z tej odrębności jego pisarstwa należy sobie koniecznie zdać sprawę, jeżeli jego myśl chce się dobrze zrozumieć i właściwie ją sobie przyswoić.

Pallotti był przepełniony nie tylko ideą Boga i człowieka stworzonego na Jego obraz, ale i głębokim odczuciem i doświadczeniem tegoż Boga, przeżywanym tak żywo, jak to jest możliwe jedynie u prawdziwych mistyków. Gdy więc Święty zabierał się do rzucania na papier swych przeżyć czy wskazówek dla swych synów duchowych, nie dbał o literacko-artystyczną stronę pisania, lecz zdążał do celu drogą bezpośrednią, wyrażając swe religijne przeżycia i ich owoce albo dzieląc się nimi z członkami ukochanego Dzieła. Stąd w pisarstwie Pallottiego próżno szukalibyśmy elementów, jakie u literatów, często przed samą treścią, wybijają się na pierwsze miejsce. W Pismach Świętego dominuje myśl o Bogu, człowieku, jego zbawieniu; widoczna jest w nich teologiczna argumentacja i motywacja z długimi nieraz wtrącanymi zdaniami; powtarzają się przy tym często formuły wibrujące w duszy Świętego żarem miłości o „Panu naszym Jezusie Chrystusie”, o Bogu „niepojętym, nieskończonym, miłosiernym”, o działaniu „na większą chwałę Boga i większe uświęcenie dusz” itp.

Pallotti-pisarz nie gubi się jednak bynajmniej w swych rozbudowanych nieraz niepomiernie zdaniach, zawierających niejednokrotnie wiele piętrzących się myśli; przeciwnie, myśl jego płynie jasno, byle była śledzona z uwagą przez czytelnika. Spisując myśli, zwłaszcza odnoszące się do spraw ważniejszych, szczególnie zaś przeznaczonych do druku. Święty czyni to zawsze wedle przemyślanego planu, który kolejno realizuje logicznie i precyzyjnie, choć nieraz w formie bardzo długich zdań,

[8] OOCC IX s. X.